Programe Shqip : blogu

Shfletuesi i mirënjohur Firefox 3 ka gati një muaj që qarkulloi zyrtarisht, këtë herë edhe me Shqipen si pjesë e bashkësisë së gjuhëve në të cilat ofrohet falas.
Hollësitë rreth tij dhe se si mund të shkarkohet mund t’i gjeni te faqet e Mozilla Europës.
Një paraqitje shumë e përmbledhur për ata që nuk duan të lodhen duke lexuar mund ta shihni në këtë video të shkurtër. Videon mund ta shkarkoni edhe prej këtej, për ta parë me programin tuaj të parapëlqyer.

Etiketa: Firefox, shqip, video, www.mozilla-europe.org

Xfce-ja është një mjedis desktop për sisteme operativë të llojit *nix. Përkthimi i parë ka qenë për versionin 4.3.2. Ndërsa ky version është 4.4, me diçka më tepër që nuk u përfshi në 4.4 (squeeze në mos gaboj). Përkthimit të Xfce-së si një përmbledhje programesh i shtohet këtë radhë edhe përkthimi i site-it zyrtar, Xfce në Shqip, ku mund të gjenden shumë të dhëna rreth saj. Ndër to përmendim edhe doracakë për përdoruesin.
GNOME dhe KDE janë dy mjediset më të njohur për desktop, mbi përkthimet në shqip të të cilëve punohet vazhdimisht. Përkthimi i Xfce-së shtysën e pati nga ideja për të provuar përkthimin e plotë të një mjedisi desktop duke u bazuar në një grup termash për të cilët nuk ka mirëpranim nga palë të ndryshme që janë marrë me përkthimet. Arsyeja tjetër është fakti që Xfce është më pak kërkues ndaj sistemit, kur vjen puna te fuqia që duhet të ketë një i tillë për të xhiruar këtë apo atë ndërfaqe grafike përsipër bërthamës së sistemit operativ, Linux në rastin tonë. Kështu që përkthimi mund të ishte i dobishëm për kushtet tona, ku kompjuterat e ndjekin me mundim përparimin e teknologjisë.
Qoftë përkthimi i Xfce-së, qoftë ai i site-it kanë nevojë për kontroll dhe ndreqjet e rastit, por janë të përdorshëm që tani.

Etiketa: përkthim, shqip

Sot është njoftuar, përmes një artikulli tek Shekulli, mbi qarkullimin e paketës së programeve për zyra MS Office edhe në Shqip. Lajm që ka gjëra të mira si fillesë, gjuhën shqipe të paktën.

Dyshimet lidhur me temën fillojnë me kujdestarinë e këtij produkti që pretendohet ta ketë dega e Microsoft-it për Europën Juglindore a Ballkanin Perëndimor, ndërkohë që Serbia dhe Mali i Zi kanë përfaqësim të tyrin në site-in e Microsoft-it, madje edhe Vietnami, madje madje edhe Luksemburgu! Nëse bëhet fjalë për produkte në Shqip dhe institucionalizim të tregut shqiptar, pse mungojnë ende hollësi të tilla?

Çmimi është i tejkripur. Aq më keq që për MS Office ka sot alternativa nga hambarët e burimit të hapur (OSS/FS), falas krejtësisht e në mënyrë të ligjshme. Po përmendim OpenOffice.org. Alternativa të tilla që kanë tunduar edhe ata që i kanë të shtrirë produktet MS në organizmat e tyre, le më atij që do t’i duhej t’ia niste nga e para.

Pyetja shtrohet, nëse interesi publik është i pari që kërkon përkujdesje, pse qeveria duhet të pranojë krushqi me MS-in me haraçin e USD $750 për një licensë Office-i? (Sa i duhet të blejë vetëm për nevojat e veta?). Kjo nuk është ekonomike, ndërkohë që të njëjtat gjëra mund të bëhen me programe si OpenOffice.org, dhe me kosto të papërfillshme për pajisjen e makinave me këtë alternativë.

Deri këtu marrim parasysh vetëm koston për blerjen e programit, dhe nuk shqyrtojmë aspak kosto të tjera anësore apo hollësi që lidhen me zgjedhjen e bërë (pasja e një formati të hapur dokumentesh që garanton përputhshmëri në të ardhmen, pavarësinë nga një shoqëri që prodhon produkte pronësorë dhe që ka treguar se arsye të të qenit ka fitimin ekonomik, efektshmëria në punim me njërin apo tjetrin program, etj.)

Ka jo pak mjegull në lajmin e botuar te Shekulli. Duhet pritur që disa gjëra të shpalosen, sidomos nëse bëhet fjalë për zotime qeveritare, për premtime ndaj saj.

Ndërkohë që për përkthimin në Shqip nuk mund të thuhet asgjë, ngaqë nuk dihet të jetë diskutuar gjëkundi në publik, pra jashtë zyrave të atyre që e kanë prodhuar.

Etiketa: efektshmëria, format, interesi publik, MS Office, OpenOffice.org, përputhshmëri, pronësor, shqip

Te faqja zyrtare e shkarkimeve të Firefox-it tani e tutje gjenden edhe versionet Shqip për 1.0.3 versioni më i fundit i Firefox-it.

Etiketa: Firefox, shqip

Mozilla Europa tani në version Shqip.

Përkthimet në Shqip të Firefox-it, Thunderbird-it dhe Mozilla-s tani kanë një faqe krejt të tyren, pjesë e projektit Mozilla Europe, që përfshin edhe përkthimin e site-it në gjuhët për të cilat produktet e Mozilla-s janë të përkthyer. Shqipja i është afruar shumë këtij kushti. Firefox-i dhe Thunderbird-i i përkthyer janë tashmë në përdorim. Suita e Mozilla-s është në fazën e testimit, dhe qarkullimi i saj nuk do të vonojë.

Etiketa: Firefox, Mozilla, Mozilla Europe, shqip, Thunderbird

Meqë shumë nuk e dinë se mund të shkruhet fare mirë e pa mundime me ë dhe ç, pa problem për kompjuterat e tanishëm, shumica u bënë dembelë dhe nuk e vranë më mendjen për ta gjetur zgjidhjen atje ku ishte.
Dhe më në fund, për t’i vënë brirë budallalëkut, propozohet që Shqipja të birësojë ee në vend të ë-së dhe cs në vend të ç-së!

E vërteta është që ky problem në thelb nuk ekziston: standardi i shkrimit me ë dhe ç është zbatuar për një shekull, pa problem dhe me sukses; mundësia teknike për vazhdimin e respektimit të tij në kompjutera dhe të ngjashëm ekziston. Atëherë çfarë i mbetet problemit?
I mbetet vetëm grotesku.

Është interesante të vihet re që propozuesi i kësaj gjasmezgjidhjeje është një ish-deputet dhe me post të dikurshëm qeveritar. Pra shumë afër me tipin prej të cilëve duhej pritur një propozim që respekti i standardit ekzistues të mbështetet me ligje.
Një ligj që do të prekte mediat, sepse në gjuhën e folur asnjë nuk ngurron të përdorë ë dhe ç si më parë. Problemi është shumë i vonshëm dhe ka të bëjë vetëm me mediat. Atëherë pse të mos shihen rrugë ligjore që ta bëjnë median të mendohet përpara se të nxjerrë nga furra prodhime të tilla? Duke ulur në zero kufirin e tolerancës ndaj gabimeve që sot është në nivele alarmante; detyrimin ligjor që gazetat të kërkojnë publikisht falje në radhët e tyre dhe të bëjnë ndreqjen e çdo gabimi në drejtshkrim; ndëshkimin me gjoba për raste të përsëritura të shpërfilljes së drejtshkrimit në çdo prodhim të medias…

Propozimi konkret për zëvendësimin e ë-së me ee apo të ç-së me cs nuk i shërben zgjidhjes së problemit.
Arsyet që duhet të shërbejnë si mbështetje për propozimin nuk kanë bazë reale:

Është krejt e mundur nga ana teknike që, edhe nga një kompjuter me një tastierë jo Shqip, të shkruash Shqipe të pastër, pa u dashur të bëhen zëvendësime fjalësh pasi të kesh përfunduar një shkrim. Mjaftojnë disa rregullime të thjeshta për këdo, për të simuluar më shumë se një tastierë. Kalimi, sipas nevojave, nga njëra te tjetra lyp vetëm një klik. Pra gjendja mund të përmirësohet ndjeshëm që tani pa asnjë lloj shpenzimi shtesë.

Nga ana teknike, pasja e një tastiere Shqip është po aq e mundur sa edhe simulimi i një të tille. Çmimi i një tastiere është krejt i përballueshëm edhe për shqiptarët që blejnë një kompjuter e as është tastiera pjesa më e rëndë në pagesën për një kompjuter. Mospasja deri sot e një të tille është thjesht pasojë e indiferencës.

Shqipja nuk ka pse të imitojë artificialisht evolucione drejtshkrimi gjuhësh të tjera. Problemi nuk është i gjuhës në vetvete. Gjuha e folur është fare e qetë dhe e pakërcënuar nga probleme artificialë të tillë. Problemi është një problem i tregut. Ndaj edhe zgjidhja duhet kërkuar nga tregu, mundësisht edhe përshpejtuar me masa ligjore.
Asnjë prej vendeve që ka ndryshuar drejtshkrimin nuk e ka bërë këtë për shkak të pamundësisë teknike të mjeteve elektronike për të shkruajtur saktë në secilën prej tyre. Fakti që këto gjuhë kanë secila tastierën e tyre tregon më së miri që zgjidhja është teknikisht e mundur. Atëherë duhemi drejtuar nga kjo zgjidhje dhe jo gjasmezgjidhje që shpërfytyrojnë Shqipen.
Ë dhe ç u birësuan në shkrimin e Shqipes në një kohë me shumë më tepër vështirësi teknike se sa sot. Vetëm kaq duhet të mjaftonte për pak më tepër guxim drejt zgjidhjes reale që nuk ka të bëjë me standardet e drejtshkrimit të deritanishëm por me zbatimin e tij.

Ajo që mungon është respekti ndaj standarteve, profesionalizmit nga ana e mediave dhe pak guxim për të hedhur tej frikëra të kota nga ata që e dinë tashmë zgjidhjen.

Etiketa: drejtshkrim, shqip, tastierë

Nëse e keni rregulluar Google-in që të punojë në Shqip, atëherë kjo lidhje do të shfaqë faqen e Firefox-it në Shqip.
Qarkullimi edhe në Shqip i Firefox 1.0 dështoi për një pakujdesi të dyanshme, nga ana ime dhe nga ana e ekipit, që as nuk përbën ndonjë arsye për ta marrë në shqyrtim: ata që tashmë e kanë të instaluar, mund të shohin te faqerojtësit një ndarje me emrin Faqerojtës Të Përzgjedhur nga Ekipi i Firefox-it a diçka e ngjashme. Kjo pjesë nuk duhej të ishte aty pasi ka pretendime rreth paanëshmërisë së disa prej lidhjeve të ruajtura aty (ajo e Amnesty Internationl p.sh…)…dhe prej kësaj na iku treni për këtë radhë…
Pjesa tjetër e tragjikomedisë së vockël është gjysmë-bojkoti apo indiferenca në përgjithësi e atyre pak pranive shqiptare në Internet, jo ndaj përkthimit, por ndaj vetë Firefox-it në përgjithësi. Jo vetëm që prozhektorët nuk u drejtuan nga Firefox-i, më keq akoma: para dhe pas qarkullimit të FF 1.0 këta prozhektorë u kthyen nga Windows Service Pack dhe mIRC.

Zotat nuk e deshën Firefox-in këtej pari duket: të njëjtin dështim patën versionet për italishten dhe greqishten.

Etiketa: Firefox, përkthim, shqip

Versioni i parë i shfletuesit më të mirë Web do të jetë gati për pak orë. Po presim akoma raundin e fundit të përpilimit dhe krijimin e versioneve të përkthyera për gjuhët pjesëmarrëse, para kontrollit të fundit.
Më vjen keq që nuk jam diku në Shqipëri për të organizuar edhe ne një mbrëmje me tifozët shqiptarë të Firefox-it me rastin e qarkullimit të Firefox 1.0-s. Po mbase mund ta bëjmë më vonë.
Më vjen mirë që për një rast nuk jemi të fundit.
Më vjen keq që thirrjes time për ndihmë në një kanal fjalosjeje me emrin #shqiperia e vetmja përgjigjje që i erdhi qe një shkelmim jashtë kanalit nga dikush.
Më vjen mirë që ata pak që morën mundimin ta instalojnë përkthimin Shqip të Firefox-it u treguan të përzemërt.

GËZUAR FIREFOX 1.0-n!

Etiketa: browser, Firefox, përkthim, shqip

Te Forumi Shqiptar – Cilin shfletues (browser) preferoni?, propozohet përkthimi i termit browser si lundrues, në dëm të alternativës shfletues. Argumenti është një citim nga Oxford Dictionary. Vërtet, për përshkrimin e zhvendosjeve brenda WWW, termi lundroj është më i përshtatshëm, por kur bëhet fjalë për eksplorim të përmbajtjes që haset gjatë këtyre lundrimesh, termi lundrim nuk shpreh më thelbin e veprimit. Kjo është arsyeja që lindi nevoja e një termi tjetër dhe u përdor shfletimi, duke pasur fare të kapshme analogjinë me median e shkruar (flitet për faqe interneti pjesën më të madhe të kohës). Fakti që marrja e një libri në duar dhe/apo shfletimi i tij është një veprim kaq i njohur dhe familjar për këdo, (ose për pjesën më të madhe të gjindjes), e bën shumë më të lehtë të kuptuarit dhe, për pasojë, edhe përdorimin, në dobi të rrënjosjen pa vonesë e të shëndetshme të termit. Një kërkim me Google për dy rastet, lundrues Interneti dhe shfletues Internet jep 42 përfundime për Lundrues dhe 56 për Shfletues.
Për më tepër, shprehja që përdoret më shpesh, e pasaktë logjikisht, por me nuanca figurative kaq të dashura për të dashuruarit marrëzisht pas zhargonesh dhe eufemizmash, është surfing. Dhe surfing nuk është aspak i barasvlefshëm me lundrim. I rikthehemi Google-it për një çast:

surfing Internet: 4 420 000 përfundime
browsing Internet: 3 820 000 përfundime
navigating Internet: 399 000 përfundime

Pra, ndoshta është e arsyeshme të zgjidhet për t’u përkthyer një nga dy termat: surfing ose browsing. I pari nuk njihet fare në Shqip, i dyti mund të përshtat fare lehtë duke i dhënë një kuptim të ri një fjale tashmë të pranuar në Shqip prej një shekulli. Duke u shfaqur si zgidhja më ekonomike, më e lehtë, më e sigurtë, pa cënuar përmbajtjen, qëllimin e përkthimit.

Etiketa: browser, browsing, Internet, lundrim, lundrues, navigating, përkthim, shfletues, shqip, surfing