Arkivë për etiketën 'standarde të hapura'

Standarde të Hapura

Marrë nga documentfreedom.org

Standardet e Hapura janë thelbësore për ndërveprueshmërinë dhe lirinë e zgjedhjes të bazuar në meritat e secilit zbatim software. Ato ofrojnë liri nga kyçja e të dhënave dhe kyçjet nga ana e shitësve që pasojnë ato. Kjo i bën Standardet e Hapura thelbësore për qeveritë, kompanitë, organizmat dhe përdoruesi individualë të teknologjive të informacionit.

Përkufizim

Për qëllimet e Ditës së Lirisë së Dokumenteve, kuptimi që përdorim ne për “Standarde të Hapura” është që standardi duhet të jetë:

  1. subjekt i vlerësimit të plotë publik dhe përdorimit pa pengesa në mënyrë të barabartë për të gjitha palët;
  2. pa ndonjë përbërës apo zgjerim që varet nga formate ose protokolle të cilat vetë nuk pajtohen me përkufizimin e Standardit të Hapur;
  3. i lirë nga klauzola ligjore ose teknike të cilat i kufizojnë përdorimin nga çfarëdo pale ose në çfarëdo modeli biznesi;
  4. i administruar dhe i zhvilluar më tej në mënyrë të pavarur nga çfarëdo tregtuesi nën një proces të hapur për pjesëmarrjen e barasvlershme të konkurrentëve dhe palëve të treta;
  5. i passhëm në sendërtime të plota të shumta nga tregtues konkurrentë, ose si një sendërtim i plotë i passhëm njësoj nga krejt palët.

Me një periudhë garancie për “standarde të rinj” për pikën e pestë.

Ç’duan të thonë Standardet e Hapura për ju

Efekte të dukshëm të Standardeve të Hapura janë që ju mundeni:

  • Të zgjidhni çfarëdo sistemi operativ apo zbatimi dhe prapë të jeni në gjendje të lexoni ose përpunoni krejt dokumentet tuaj të dikurshëm.
  • Të bashkëpunoni me të tjerët pavarësisht se çfarë software-i përdorin ata.
  • Të përdorni çfarëdo software-i të zgjedhur prej jush për ndërveprim me qeverinë tuaj.

Efektet më pak të dukshëm të Standardeve të Hapura janë ato që shpien në më tepër konkurrencë te software-et, dhe në zgjidhje TI qeveritare më të efektshme, që shmangin kosto të rrjedhura nga kyçjet.

Më tepër informacion mbi Standardet e Hapura

Ç’është Dita e Lirisë së Dokumenteve?

Marrë nga documentfreedom.org

Është dita për festimin dhe shtimin e ndërgjegjësimit mbi Standardet e Hapura dhe formatet e hapura, që festohet të mërkurën e fundit të Marsit të çdo viti. Në këtë ditë, persona që besojnë se teknologjitë e komunikacionit duhet të jenë njësoj të përdorshme nga të gjithë, u mësojnë të tjerëve, prezantojnë dhe demonstrojnë gjëra të lidhura me temën.

Ç’është ‘Liria e Dokumenteve’?

Dokumentet që janë të lira, mund të përdoren në cilëndo mënyrë që ka si qëllim autori. Ato mund të lexohen, transmetohen, përpunohen, dhe transformohen duke përdorur një larmi mjetesh. Dokumentet që nuk janë të lira, janë të kyçura nga një produkt ose kompani e dhënë. Autori nuk mund të zgjedhë se si të përdoren ato, ngaqë kjo kontrollohet përmes kufizimesh teknike, njësoj si një automjet i fuqishëm që është i kufizuar deri në 50km/orë.

A ndodh kjo vetëm me dokumentet?

Jo! Liria për të pasur kontrollin e punëve tuaja krijuese ka të bëjë me më shumë se thjesht ese dhe fletëllogaritje – Liria e Dokumenteve ka të bëjë me krejt format e të dhënave, përfshi grafikën, partitura dhe regjistrime muzikore, email-e, dhe statistika. Këto mund të depozitohen sipas mënyrash që e fuqizojnë përdoruesin, por mundet edhe të ruhen në formate që na e bëjnë të vështirë dhe na manipulojnë, me kosto të stërmëdha për ne.

Pse përputhshmëria është e rëndësishme?

Ju kujtohet kur ju dërguan një kartelë të rëndësishme të cilën kompjuteri juaj nuk e hapte dot si duhej? E mbani mend kur ju desh të blini ose të shkarkoni një zbatim të ri vetëm që të mund të hapnit një bashkangjitje që ju duhej për punë? Papërputhshmëritë si këto zakonisht shkaktohen nga mënyra të ruajtjes së informacionit, të cilat janë të fshehta (‘të mbyllura’), dhe në pronësi private (‘pronësore’). Ato shkaktojnë probleme shumë të mëdha për njerëzit, kompanitë dhe qeveritë, dhe kjo i koston shoqërisë jashtë mase nga ana e frymës krijuese, prodhimshmërisë dhe efektshmërisë. Standardet e papërputhshme përdoren për të manipuluar tregjet dhe për t’u lejuar kompanive t’i bëjnë njerëzit të paguajnë çmime shumë të larta thjesht për privilegjin e hyrjes dhe përdorimit të vetë të dhënave të tyre. Standardet e mbyllura janë gjithashtu në themel të monopoleve teknologjike më të këqija në botë.

Shembull: Zbatimi juaj i zakonshëm për përpunim tekstesh nuk mund të hapë një kartelë të krijuar nga njëri prej kolegëve tuaj. Duhet tani të blini ose të shkarkoni një fjalëpërpunues të ri, të krijuar nga e njëjta kompani që ka prodhuar të tyren, që të mund ta hapni kartelën, edhe pse keni tashmë një të tillë që ju pëlqen.

Po protokollet?

Standardet duhet të jenë të Hapura si për shpërnguljen, ashtu edhe për depozitimin, dhe ndërfaqet dhe protokollet janë po aq të rëndësishme këtu sa dhe vetë formatet e ruajtjes së të dhënave. Sillni në mend një letër – ajo nuk mund të plotësojë funksionin e vet po qe se adresa nuk është e lexueshme, dhe nëse zarfi është i pahapshëm nga marrësi. Po njësoj, një mesazh i dërguar online mund të lexohet vetëm nëse përdor një protokoll të mirëpranuar (adresa) dhe përmban të dhëna që mund të lexohen (zarfi). Shpesh kompanitë përdorin format të Standardit të Hapur për dërgim të dhënash në format të mbyllur, të tillë si Adobe Flash për transmetim videosh nën formatin pronësor Flash Video përmes protokollit web Open HTTP. Por ja që Liria lyp që të dyja aspektet të jenë të Hapura.

Çfarë janë Standardet e Hapura?

Janë formate që gjithkush mund t’i përdorë pa pagesë dhe pa kufizime. Ata ofrohen me përputhshmërinë “të trupëzuar” – mënyra se si funksionojnë ndahet publikisht me të tjerët dhe cilido individ apo organizëm mund t’i përdorë në produktet dhe shërbimet e tyre pa kërkuar leje diku. Standardet e Hapura janë themelet e bashkëpunimit dhe shoqërisë moderne: hekurudhat, prizat e korrentit, gjuha natyrale janë të tëra shembuj specifikimesh mbi të cilat bazohemi dhe i marrin të mirëqena. Përfytyroni sikur për të folurit në Shqip të lypej leje diku dhe të duhej të paguhej një çmim – shoqëria do të ishte e prapambetur dhe kaotike. Lexoni më tepër rreth Standardeve të Hapura dhe se si përkufizohen ato.

Aktivizohuni

Mund të merrni pjesë duke organizuar veprimtari në qytetin tuaj, duke shpërndarë fletëpalosje, duke organizuar biseda, duke shtuar një stemë te blogu juaj, duke dhuruar para, dhe me shumë mënyra të tjera. Aktivizohuni!

Gjeolokalizimi në Firefox ose Shfletim i Ndjeshëm ndaj Vendit

Firefox mund t’u tregojë site-ve web se ku gjendeni, që kështu të mund të gjeni të dhëna më me peshë dhe më të dobishme. Bëhet fjalë për ta bërë Web-in më të mençur – dhe kjo bëhet duke respektuar plotësisht privatësinë tuaj.

Pyetje të Bëra Shpesh

Çfarë Është Shfletimi i Ndjeshëm ndaj Vendit?

Site-et Web që përdorin shfletim të ndjeshëm ndaj vendit do t’ju pyesin se ku gjendeni, që të mund t’ju sjellin të dhëna më me peshë, ose për t’ju kursyer kohë gjatë kërkimeve. Le të themi që po kërkoni për një piceri në zonën tuaj. Site-i web do të jetë në gjendje t’ju pyesë të jepni vendin ku ndodheni, në mënyrë që thjesht kërkimi për “pica” do t’ju sjellë përgjigjen që ju duhet… pa qenë nevoja për të dhëna të tjera apo më tepër shkrim në tastierë.

Ose, në rast se po përpiqeni si të gjeni në hartë rrugën për diku, site-i web do e dijë se nga do filloni, e kështu e vetmja gjë që duhet t’i tregoni është ku doni të shkoni.

Ky shërbim është krejtësisht nën dëshirën tuaj – dhe Firefox-i, pa lejen tuaj, nuk e ndan me të tjerët vendin ku gjendeni – dhe e tëra kjo bëhet me respektin më të madh për privatësinë tuaj. Dhe, si tërë elementët e Firefox-it, është sendërtuar duke përdorur standarde të hapura, që të jetë e mundur birësimi nga programuesit Web.

Si funksionon?

Kur vizitoni një site web të ndjeshëm ndaj vendit, Firefox-i do t’ju pyesë nëse doni të jepni vendin ku gjendeni.

Nëse pranoni, Firefox-i grumbullon të dhëna rreth pikash të afërta me hyrje në Internet pa kabllo dhe rreth adresës IP të kompjuterit tuaj. Mandej Firefox-i i dërgon këto të dhëna te mundësuesi parazgjedhje i shërbimit të gjeolokalizimi, Google Location Services, për të pasur një vlerësim mbi vendin tuaj. Ky vlerësim vendi mandej i jepet site-it web që e kërkoi.

Po qe se thoni se nuk pranoni, Firefox-i nuk do të bëjë gjë.

Sa të sakta janë vendet?

Saktësia ndryshon fort nga vendi në vend. Në disa vende, mundësuesit e shërbimit tonë mund të jenë në gjendje të furnizojnë vendndodhje brenda pak metrash. Sidoqoftë, në zona të tjera mund të bëhet fjalë për më shumë se kaq. Të tëra vendet e dhëna si përgjigje nga mundësuesit e shërbimit tonë janë vetëm vlerësime dhe nuk garantojmë saktësinë e tyre. Ju lutemi, mos i përdorni këto të dhëna për urgjenca. Përdorni përherë arsyen.

Ç’të dhëna dërgohen, dhe kujt? Si mbrohet privatësia?

Privatësia juaj është tejet e rëndësishme për ne, dhe Firefox-i nuk i jep kurrë të dhënat tuaja pa leje nga ju. Kur vizitoni një faqe që kërkon të dhëna tuajat, do të pyeteni, përpara se çfarëdo e dhënë të jepet te site-i web që e kërkon dhe te mundësuesi palë e tretë i shërbimit.

Si parazgjedhje, Firefox-i përdor Google Location Services për përcaktimin e vendit tuaj përmes dërgimit të:

  • vendndodhjes IP të kompjuterit tuaj,
  • të dhëna rreth pikash të afërta të hyrjes në Internet pa kabllo, dhe
  • një identifikues të rastësishëm të klientit, i cili caktohet nga Google, që skadon çdo dy javë.

Për një përshkrim të plotë të të dhënave të mbledhura dhe përdorura nga Firefox-i, ju lutemi, shihni Rregulla Privatësie për Firefox-in (në Anglisht).

Google Location Services përgjigjet mandej me vendin tuaj sipas tyre (p.sh., gjerësi dhe gjatësi gjeografike). Për një përshkrim të plotë të të dhënave të mbledhura dhe përdorura nga Google, ju lutemi, shihni Google Geolocation Privacy Policy (në Anglisht).

Të dhënat shkëmbehen përmes një lidhjeje të koduar, për të mbrojtur privatësinë tuaj. Pasi të ketë vendin tuaj, Firefox-i ia kalon atë site-i web që e kërkoi. As emri apo vendi i site-it web që po vizitoni, as ndonjë cookie, nuk jepen kurrë te Google Location Services.

As Mozilla dhe as Google nuk kanë për të përdorur kurrë të dhëna të mbledhura nga Google Location Services për të zbuluar se kush jeni ose për t’ju spiunuar.

Për të dhëna rreth se çfarë bën site-i web që bëri kërkesën me të dhënat mbi vendin tuaj, ju lutemi, shihni rregullat e privatësisë të site-it web.

Për më tepër të dhëna rreth privatësisë suaj, do të duhej të lexonit po ashtu:

A më gjurmojnë ndërkohë që shfletoj në web?

Jo. Firefox-i kërkon për një vend vetëm kur bën kërkesë një site web, dhe e jep vendin tuaj vetëm kur përdoruesi e ka miratuar kërkesën. Firefox-i nuk e ndjek apo e ruan në kujtesë vendin tuaj ndërkohë që ju shfletoni.

Si të tërheq lejen që dhashë për një ?

Po qe se i keni dhënë Firefox-it leje që të japë përherë vendin tuaj te një site dhe më pas ndërroni mendje, mundeni lehtësisht të shfuqizoni atë leje. Ja se si:

  • Shkoni te site të cilit i keni dhënë leje
  • Shkoni te menuja Mjete, mandej përzgjidhni Të dhëna Faqeje
  • Përzgjidhni skedën Leje
  • Ndryshoni rregullimin për Lejo Tregim Vendi

Si ta pastroj “numrin identifikues të rastësishëm të klientit”?

  • Shkoni te menuja Mjete, mandej përzgjidhni Hiq Historikun Së fundmi
  • Klikoni te shigjeta Hollësi
  • Sigurohuni që Cookies janë të përzgjedhura
  • Klikoni te Pastroje Tani

Si ta çaktivizoj Shfletimin e Ndjeshëm ndaj Vendit përgjithmonë?

Shfletimi i Ndjeshëm ndaj Vendit është përherë me-zgjedhje te Firefox. Asnjë e dhënë vendi nuk jepet pa lejen tuaj. Nëse dëshironi ta çaktivizoni plotësisht këtë veçori, ju lutemi, ndiqni këtë grup hapash:

  • Te shtylla e URL-ve, shtypni about:config
  • Shtypni geo.enabled
  • Dyklikoni te parapëlqimet për geo.enabled
  • Shfletimi i Ndjeshëm ndaj Vendit tani është i çaktivizuar

Marrë nga Mozilla.org

© 2012-2017 Programe Shqip Creative Commons License
Lënda e këtushme mund të përdoret sipas një lejeje Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License.